واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

836

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

وى را تقريبا بدون اينكه مقاومتى شود - تصرف كرد . وى نخست حكومت مغولان را در آلماليغ كه در آن ايام تحت محاصرهء لشكريان كوچلك قرار داشته ، مستقر ساخت . كوچلك بناگهان حمله كرد و بوزار [ اوزار ] را كه پيش از آن با چنگيز خان عهد اتحاد بسته با دختر جوچى [ توشى ] ازدواج كرده بود - به اسارت درآورد مع هذا به تسخير آلماليغ موفق نشد و ساكنان آن شهر دليرانه به دفاع پرداختند . و چون خبر نزديك شدن لشكر مغول رسيد كوچلك ناگزير عقب‌نشينى كرد . و در ميان راه فرمود تا بوزار [ اوزار ] را به قتل رسانيدند . مغولان وارد آلماليغ شدند و آن ناحيه را به سقناق تگين پسر بوزار [ اوزار ] تسليم كردند و به او هم دختر جوچى [ توشى ] را به زنى دادند . اينها گفته‌هاى جوينى است « 1 » به گفتهء جمال قرشى « 2 » بوزار [ اوزار ] كه به لقب طغرل خان ملقب گشته بوده فرزند خويش سقناق تگين و دختر خود الغ‌خاتون را به نزد چنگيز خان فرستاد و با مغولان پيمان اتحاد بست . ولى كوچلك در شكار بوزار را اسير كرده كشت و اين واقعه پيش از لشكركشىهاى كوچلك به كاشغر وقوع يافته بوده ، يعنى در حدود سال 1211 ميلادى / 608 هجرى . پس از آن كوچلك آلماليغ را محاصره كرد ولى سلبك تركان بيوهء بوزار [ اوزار ] از شهر دفاع موفقى به عمل آورد . چون خبر هلاكت بوزار [ اوزار ] به چنگيز خان رسيد . وى چژه‌به ( جبه ، يمه ) نويان را با لشكر به آلماليغ فرستاد . جبه چون به ناحيهء كلجه رسيد كوچلك را در آنجا نيافت . دختر جوجى [ توشى ] بلغان بيگى [ بيگه ] ، پيش از سلطنت اوكتاى قاآن ، هنوز به ازدواج سقناق -

--> ( 1 ) - « متون » ، ص 108 - 107 ( جوينى ؛ همچنان در چاپ قزوينى ، I ، 57 و بعد ) . ( 2 ) - « متون » ، ص 136 - 135 ، 140 .